آینده نگاری اجتماعی: آینده پژوهی در خدمت تصمیم های بهتر

[ad_1]

مصاحبه با پرفسور روبرتو پلی،

 

صاحب کرسی یونسکو در سیستم های پیش نگری و پیش دستی،

 

 رئیس شرکت مشاور آینده پژوهی اسکوپیا

تصور کنید که بیست سال آینده چگونه خواهد بود: آیا شما اهل غیب گویی هستید؟

اندیشکده روابط بین الملل: طبیعتا خیر. ایده اصلی این است که تلاش کنیم تا آینده های ممکن را تصور و آزمون کنیم. همان موقعیت های ممکنی که در حال وقوع هستند و از این راه آمادگی خود را برای مواجهه با آینده افزایش دهیم. اگر این موقعیت ها نامطلوب باشند خود را برای اثرات منفی آماده تر کنیم و اگر این موقعیت ها مطلوب بودند از منافع و مزیت های ارائه شده بیشترین بهره را ببریم. مشکل اصلی این است که اگر منتظر بنشینیم تا این موقعیت ها عملا ظهور کنند زمان زیادی را از دست خواهیم داد و خیلی دیر خواهد شد و بویژه در صورت منفی بودن شرایط هزینه های بیشتری را متحمل خواهیم شد. و اگر هم موقعیت ها مثبت باشند اشخاصی دیگر پیش دستی کرده و خود را زودتر از ما آماده آینده خواهند کرد. از همین روست که باید گفت ایده اصلی مطالعه و پژوهش درباره کلان روندهاست و نیز تصویرسازی، تلاش برای تجسم آینده های ممکن و کاربرد این اطلاعات برای توسعه استراتژی های پابرجا تر.

 

آینده پژوهی که شما در آن متخصص هستید چه کاربردهای ملموسی برای شرکت ها و سازمان ها دارد؟

در همه حیطه ها و حوزه های کسب و کار. بگذارید دو مثال برای شما بزنم. تکامل شرایط اقلیمی و تغییرات آب و هوایی به گونه ای است که ظرف چند دهه حتی در منطقه ما در اروپا و آلپ کمبود آب خواهیم داشت. در اینجاست که یک مشکل رو به ظهور است. اگر آب کافی برای همه نباشد چه باید کنیم؟ منابع آب محدود را چگونه تقسیم کنیم؟ به کشاورزان و روستائیان بدهیم؟ به صنایع بدهیم؟ یا برف را به پیست های اسکی و گردشگری زمستانی اختصاص دهیم؟ اینها همه تصمیم های مهم در آینده خواهند بود و باید از هم اکنون پیش نگری داشته باشیم تا از اتلاف آب پرهیز کرده و در ضمن شرایط را برای تصمیم های با مشارکت بالا فراهم کنیم. یک مثال دیگر که برجسته تر است به تحولات جمعیت شناختی مرتبط است که به ما نشان می دهد ظرف چند دهه آینده جمعیت بالای ۶۵ سال بیشتر از ۳۰ درصد خواهد شد. هیچ طرح رفاه عمومی موفق نخواهد بود وقتی که تعداد کارکنان به شدت کم و تعداد بازنشستگان و مستمری بگیران به شدت زیاد شود. خوب چه باید کنیم؟ منتظر بمانیم که چنین نوع شرایطی عملا رخ دهند و سپس دنبال راه حل بگردیم هنگامی که مشکلات بیش از گذشته انباشته شده اند؟ یا اینکه بهتر است شروع کنیم تا آماده تر شویم. نمی توانیم اجازه دهیم که غافل گیر شویم.

بنابراین شما می توانید یک مرجع تصمیم گیری بهتر برای مدیران و سیاست گذاران باشید؟

بله، قصد ما این است که تصمیم گیران را کمک کنیم تا هم استمرار روندها و هم امکان شگفتی های آینده را بهتر و شفاف تر از هم اکنون تصور کنند. مثال دیگر این است که تا همین چند سال پیش سناریو فروپاشی منطقه یورو عملا تفکر ناپذیر بود ولی در عوض الان می دانیم که این سناریو ممکن است و بانک ها پیشاپیش اقدامات لازم را برای آمادگی رخداد این سناریوها آماده کرده اند. مثالی دیگر. اگر وضعیت خودمختاری نسبی منطقه ما در ایتالیا از بین برود آیا یک برنامه آماده داریم تا هزینه هایی که در چنین سناریو با آن مواجه می شویم کاهش دهیم؟

در گروه مشاور آینده پژوهی شما متخصصان از رشته های مختلف حضور دارند، درست است؟

بله در گروه مشاور ما اقتصاد دان هست، جامعه شناس هست، ریاضی دان هست، روان شناس هم هست. آن رشته ای که همه ما از رشته های مختلف را به هم پیوند داده است تعلق خاطر به آینده است. هر یک از ما بر اساس ابزارهای علمی در رشته خود سهمی در ساخت سناریوهای میان مدت و بلندمدت ایفاء می کند.

آیا تشکیل چنین تیم های چند رشته ای و آینده پژوه در ایتالیا جدید است؟

 

در ایتالیا اقتصاددان ها هر روز پیش بینی های خود را در رسانه ها منعکس می کنند. آنها برآورد می کنند که سال بعد شاخص های اقتصادی مانند تورم چند درصد خواهد شد و عدد اعلام می کنند. اما آینده پژوهی و آینده نگاری با پیش بینی تفاوت دارد و کار ما از این جهت متفاوت است که اقتصاددان ها فقط نگرش کمّی دارند و پیش بینی های آنها بر مبنای افق های زمانی بسیار کوتاه است. اما سوال اصلی در برگیرنده و مبتنی بر یک فرض بنیادی است، یعنی پیوستگی و استمرار سیستم. با توجه به شرایط جاری کشور که بر آن واقف هستیم اگر روندهای کنونی را برون یابی کنیم مثلا تورم در سال بعد در فلان سطح خواهد بود. اما ما دیدگاه کاملا متفاوتی داریم از این جهت که به زمان بزرگ و افق طولانی تر اهمیت می دهیم، پانزده سال بعد، بیست سال بعد، یا حتی بیشتر. شاید این افق های درازمدت عجیب به نظر برسد اما چند روز پیش سازمان آمار ملی پیش بینی های جمعیت شناختی تا سال ۲۰۶۱ را منتشر ساخت. خلاصه اینکه ابزارها و روش هایی برای بررسی مسیر درازمدت وجود دارند. علاوه بر این برای آینده پژوهان فقط تداوم و پیوستگی و روند یابی جذابیت ندارد. ما همچنین بر روی شگفتی سازها در آینده تمرکز می کنیم. آنچه جدید خواهد بود و بی سابقه است. ناپیوستگی هایی که می توانند رخ دهد و اگر واقعا اتفاق بیافتند یک موقعیت را کاملا تغییر خواهند داد.

[ad_2]

لینک منبع

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *